Νομικές συμβουλές προς ειρηνικούς διαδηλωτές, εν όψει της απεργίας αύριο

Το κείμενο που ακολουθεί αποτελεί αλφαβητάριο για τα μέλη του ΣΥΡΙΖΑ και τους αντιεξουσιαστές. Περιέχει επικαιροποιημένες νομικές συμβουλές που είναι χρήσιμο να τις γνωρίζουν, και οι ειρηνικοί διαδηλωτές. Μην ξεχνάμε ότι οι καιροί είναι περίεργοι και ότι συνήθως την πληρώνουν οι αθώοι.

Διαβάζοντας το κείμενο που ακολουθεί θα μάθετε πληροφορίες για το νομικό πλαίσιο που αφορά το δικαίωμα της διαδήλωσης στην Ελλάδα, πρακτικές συμβουλές για την υλοποίηση αυτού του δικαιώματος πριν και κατά τη διάρκεια των κινητοποιήσεων, όπως και για τη συμπεριφορά που πρέπει να επιδεικνύετε σε περίπτωση προσαγωγής, σύλληψης και εμπλοκής με την ποινική δικαιοσύνη.
1.ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΥΝΑΘΡΟΙΣΗΣ / ΑΠΑΓΟΡΕΥΣΕΙΣ

Σύμφωνα με το άρθρο 11 του Συντάγματος, οι Έλληνες έχουν το δικαίωμα να συνέρχονται ήσυχα και χωρίς όπλα. Γι αυτό, πηγαίνοντας σε κάποια διαδήλωση, προσέξτε να μην έχετε μαζί σας οτιδήποτε μπορεί να θεωρηθεί ως όπλο, ακόμη και ένα κατσαβίδι, ένας σουγιάς ή ένα στυλιάρι για σκαλιστήρι Μια διαδήλωση θεωρείται παράνομη και δεν προστατεύεται από το Σύνταγμα, «όταν παύει να είναι ήσυχη και χωρίς όπλα και εκτρέπεται σε πράξεις βίας κατά προσώπων ή πραγμάτων». Στις τέτοια περίπτωση απαιτείται παρουσία εισαγγελέα και η απαγόρευση ή η πρόσκληση προς διάλυση να γνωστοποιείται στο πλήθος τρεις φορές. Στην Ελλάδα είναι σπάνια η σύλληψη με αποκλειστικό λόγο τη συμμετοχή σε παράνομη διαδήλωση.

2. ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΔΗΛΩΣΗ

• Άφησε στο σπίτι ατζέντες με τηλέφωνα.

• Έχε μαζί σου το κινητό σου τηλέφωνο, αφού προηγουμένως έχεις αφαιρέσει από αυτό, τυχόν πληροφορίες που δεν θέλεις να γίνουν γνωστές σε περίπτωση σύλληψής σου. Σε περίπτωση σύλληψής σου, το πιθανότερο είναι ότι θα σου αφαιρεθεί το κινητό από την αστυνομία (όχι πάντα). Μπορείς να χρησιμοποιήσεις τα πρώτα λεπτά για να ειδοποιήσεις με γραπτά μηνύματα, οικείους σου ή δικηγόρο. Aν συλληφθείς και σου ζητηθεί να το παραδώσεις, αφαίρεσε πρώτα την κάρτα και αν αυτό δεν είναι δυνατόν, απενεργοποίησέ το.

Έχε μαζί σου υποχρεωτικά ταυτότητα ή διαβατήριο. Είναι χρήσιμο να έχεις μια τηλεκάρτα και σημειωμένο στο χέρι σου το τηλέφωνο του δικηγόρου σου.

Στην Ελλάδα θεωρείται επιβαρυντικό, σε περίπτωση σύλληψης και απαγγελίας ορισμένων κατηγοριών, το να καλύπτεις το πρόσωπό σου με μαντήλι, κουκούλα ή κράνος. Δεδομένου ότι η αστυνομία χρησιμοποιεί ευρέως και ασκόπως μεγάλες ποσότητες χημικών αερίων είναι χρήσιμο να έχεις μαζί σου Malox ή Riopan, ένα βαμβακερό ύφασμα και ένα μπουκαλάκι νερό.

3. ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΤΗ ΔΙΑΔΗΛΩΣΗ

Μην πηγαίνεις ποτέ μόνος και έχε τα μάτια και τα αυτιά σου ανοιχτά, ώστε να υπερασπιστείς και τον εαυτό σου αλλά και άλλους, καταθέτοντας, για παράδειγμα, σε περίπτωση προβλημάτων με την αστυνομία. Σε περίπτωση που παραβρεθείς σε σύλληψη ή κακοποίηση διαδηλωτή, φρόντισε να πληροφορηθείς το ονοματεπώνυμο.

Σε περίπτωση που η διαδήλωση δεχθεί επίθεση με χημικά αέρια, φρόντισε να απομακρυνθείς χωρίς να τρέχεις, παραμένοντας κοντά στον κύριο όγκο των διαδηλωτών. Αν απομονωθείς είναι πιο εύκολο να σε συλλάβουν.  Στην περίπτωση που οδηγηθείς σε Νοσοκομείο λόγω προβλήματος από τη χρήση χημικών, πάρε αναλυτική γνωμάτευση. Η γνωμάτευση θα βοηθήσει για την μετέπειτα αγωγή αποζημίωσης.

4. ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΕΞΑΚΡΙΒΩΣΗΣ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ

Μπορεί να σε σταματήσουν αστυνομικοί με στολή ή με πολιτικά, οπουδήποτε και να ζητήσουν να εξακριβώσουν τα στοιχεία σου. Από τον αστυνομικό με πολιτικά πρέπει να απαιτήσεις να σου επιδείξει την ταυτότητά του. Οφείλεις να επιδείξεις ταυτότητα ή διαβατήριο. Αν επιδείξεις την ταυτότητα ή το διαβατήριό σου τα οποία δεν επιτρέπεται να σου τα αφαιρέσουν, και δεν σε κατηγορούν για κάτι, δεν μπορούν να σε οδηγήσουν στο τμήμα για εξακρίβωση στοιχείων. Αστυνομικοί με στολή ή πολιτικά απαγορεύεται να βρίσκονται μέσα στην διαδήλωση, όμως πάντοτε υπάρχουν. Στην περίπτωση που ζητήσει ο αστυνομικός να σου κάνει σωματική έρευνα, απαίτησε να μάθεις την αιτία και τους λόγους για τους οποίους σε θεωρούν ύποπτο διάπραξης αυτοφώρου αδικήματος. Αν ο αστυνομικός επιμείνει ζήτησε τα στοιχεία του για να υποβάλλεις μήνυση για έργω εξύβριση και επιδίωξη αποζημίωση για λόγους ηθικής βλάβης. Σε περίπτωση προσαγωγής στο Αστυνομικό Τμήμα, παρότι έχεις τα απαραίτητα έγγραφα πρέπει να κάνεις τα εξής:

• Τη στιγμή της σύλληψης/προσαγωγής, φώναξε και συνέχισε να φωνάζεις δυνατά το ονοματεπώνυμό σου και ότι σε συλλαμβάνουν άδικα.

• Ζήτησε να μάθεις τον λόγο προσαγωγής σου.

• Δήλωσε στους αστυνομικούς ότι παρανομούν και παραβιάζουν τα συνταγματικά σου δικαιώματα.

• Ζήτησε τα ονόματα των αστυνομικών που σε συλλαμβάνουν για να γνωρίζεις ποιους θα καταγγείλεις για παράνομη σύλληψη και κατακράτηση (ακόμη και αν τελικώς δεν το κάνεις).

5. ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΕ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΣΥΛΛΗΨΗΣ
Α. Κατά την σύλληψη και την μεταφορά στο τμήμα

• Δεν απαντάς σε καμία ερώτηση και δεν εμπλέκεσαι ούτε σε φιλική κουβέντα. Οτιδήποτε πεις μπορεί να χρησιμοποιηθεί εναντίον σου ή εναντίον άλλων.

• Ανταλλάξτε στοιχεία με άλλους συλληφθέντες και ακολουθήστε κοινή γραμμή στην διεκδίκηση των δικαιωμάτων σας.

Β. Μέσα στο Αστυνομικό Τμήμα

Φρόντισε να ενημερωθείς αν κατηγορείσαι ή αν πρόκειται για απλή προσαγωγή και ζήτα επίμονα να τηλεφωνήσεις στον δικηγόρο σου. Είναι αναφέρετο  δικαίωμά σου.  Στην περίπτωση της προσαγωγής, πίεσε για την άμεση απελευθέρωσή σου, μιλώντας σε κάθε αστυνομικό που περνά από μπροστά σου καθώς στέκεσαι και περιμένεις επαναλαμβάνοντας ότι:

1. ΔΙΑΜΑΡΤΥΡΟΜΑΙ για την παράνομη κατακράτησή μου και απαιτώ να αφεθώ αμέσως ελεύθερος.

2. ΑΠΑΙΤΩ να επικοινωνήσω με τον δικηγόρο μου αμέσως.  

3. ΓΝΩΡΙΖΩ τα δικαιώματά μου και σκοπεύω να τα ασκήσω. Απαιτώ το όνομα των υπευθύνων για την παράνομη κατακράτησή μου. Προκειμένου να υποβάλλω μήνυση.

Μη θεωρήσεις δεδομένο ότι η «υπομονετική» στάση σου κατά τις ώρες της αναμονής θα σε βοηθήσει να ξεμπερδέψεις. Συνήθως, η αστυνομία συλλαμβάνει δεκάδες ανθρώπους χωρίς να τους ενημερώσει για την αιτία, τους χαρακτηρίζει όλους προσαχθέντες και μετά από πολλές ώρες, αποδίδει αδικήματα σε κάποιους από αυτούς.

Σε περίπτωση σύλληψης και απαγγελίας κατηγοριών, κεντρική συμβουλή που πρέπει να διέπει όλη σου τη στάση είναι η ερμητική σιωπή σε οποιαδήποτε προσπάθεια των αστυνομικών να σε προσεγγίσουν. Δεν απαντάς σε άλλες ερωτήσεις πέραν των στοιχείων ταυτότητας (π.χ. ούτε καν αν έχεις αδέλφια, πού εργάζεσαι κλπ.) και γενικά διατήρησε μία αποστασιοποιημένη στάση, απαιτώντας την επικοινωνία με τον δικηγόρο σου. Αν επιλέξεις να απολογηθείς χωρίς δικηγόρο, είναι χρήσιμο, να δώσεις προανακριτική κατάθεση με το παρακάτω περιεχόμενο: «ΣΥΜΜΕΤΕΙΧΑ ΣΕ ΕΙΡΗΝΙΚΗ ΔΙΑΔΗΛΩΣΗ ΟΠΩΣ ΔΙΚΑΙΟΥΜΑΙ ΑΠΟ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ. ΔΕΝ ΔΙΕΠΡΑΞΑ ΚΑΜΙΑ ΠΑΡΑΝΟΜΗ ΠΡΑΞΗ. Η ΣΥΛΛΗΨΗ ΜΟΥ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΛΥΤΩΣ ΠΑΡΑΝΟΜΗ, ΤΟ ΙΔΙΟ ΚΑΙ Η ΚΡΑΤΗΣΗ ΜΟΥ. ΠΡΟΤΙΘΕΜΑΙ ΝΑ ΥΠΟΒΑΛΩ ΜΗΝΥΣΗ ΚΑΙ ΓΙ’ ΑΥΤΟ ΖΗΤΩ ΝΑ ΜΟΥ ΑΝΑΚΟΙΝΩΘΟΥΝ ΤΑ ΟΝΟΜΑΤΑ ΤΩΝ ΥΠΕΥΘΥΝΩΝ. ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΘΑ ΑΠΟΛΟΓΗΘΩ ΕΝΩΠΙΟΝ ΤΩΝ ΔΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΑΡΧΩΝ». Αρνήσου να απαντήσεις σε οποιαδήποτε συγκεκριμένη ερώτηση, πλην των παραπάνω αναφερόμενων λέγοντας ή γράφοντας τα εξής: «ΑΡΝΟΥΜΑΙ ΝΑ ΑΠΑΝΤΗΣΩ ΔΕΔΟΜΕΝΟΥ ΟΤΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΝΟΜΗ ΣΥΛΛΗΨΗ ΜΟΥ ΓΙΑ ΔΗΘΕΝ ΑΔΙΚΗΜΑΤΑ ΤΑ ΟΠΟΙΑ ΟΥΔΕΠΟΤΕ ΔΙΕΠΡΑΞΑ, ΑΜΦΙΒΑΛΩ ΓΙΑ ΤΗΝ ΝΟΜΙΜΗ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΠΡΟΑΝΑΚΡΙΣΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΣΤΥΝΟΜΙΑ. ΕΠΙΦΥΛΑΣΣΟΜΑΙ ΚΑΙ ΠΑΛΙ ΝΑ ΑΠΑΝΤΗΣΩ ΕΝΩΠΙΟΝ ΤΩΝ ΕΙΣΑΓΓΕΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΔΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΑΡΧΩΝ.»

Ακόμα και αν νομίζεις ότι κάτι μπορεί να είναι θετικό για σένα, έχεις περιθώριο να το καταθέσεις αργότερα αφού θα έχεις μιλήσει με τον δικηγόρο σου και τους οικείους σου.

Δεν υπογράφεις κανένα έγγραφο χωρίς την παρουσία δικηγόρου, με εξαίρεση την προανακριτική σου απολογία, εφ’ όσον έχεις απολογηθεί με την θέλησή σου και με το πιο πάνω περιεχόμενο.
Βασικά δικαιώματα στο αστυνομικό τμήμα:
1. Έχεις δικαίωμα να ζητήσεις το έντυπο με τα δικαιώματά σου.
2. Έχεις δικαίωμα να κάνεις ένα επιτυχημένο τηλεφώνημα. Όποιον ειδοποιήσεις δώσε του τις απαραίτητες πληροφορίες (ονοματεπώνυμο, τμήμα που κρατείσαι, πού και πότε και γιατί συνελήφθης).
3. Έχεις δικαίωμα να επιλέξεις δικηγόρο της αρεσκείας σου
4. Μπορούν να σου αφαιρέσουν όλα τα κινητά αντικείμενα. Είναι υποχρεωμένοι να συντάξουν σχετικό κατάλογο.
5. Σωματική έρευνα γίνεται μόνον από αστυνομικό του ιδίου φύλλου με σένα.
6. Αν έχεις τραυματισθεί, ακόμη και ελαφρά, απαίτησε την άμεση μεταφορά σου σε νοσοκομείο και την εξέτασή σου από ιατροδικαστή και έκδοση σχετικής γνωμάτευσης. Αν παρέλθει ένα 24ωρο χωρίς να έχεις οδηγηθεί στον Εισαγγελέα απαίτησε την άμεση απελευθέρωσή σου έστω και αν εν τω μεταξύ σου έχουν απευθύνει κατηγορίες.
Ο Εισαγγελέας σου απαγγέλλει κατηγορίες και Θα σε παραπέμψει να δικαστείς με την αυτόφωρη διαδικασία εάν η κατηγορία είναι πλημμέλημα ή σε Ανακριτή εάν η κατηγορία είναι κακούργημα.

Όταν αφεθείς ελεύθερος μετά την προσαγωγή ή σύλληψή σου, αν έχεις τραυματισθεί πήγαινε αμέσως σε κάποιο δημόσιο νοσοκομείο και ζήτα εξέταση και αντίγραφο της γνωμάτευσης.

Σ’ αυτούς τους καιρούς, καθένας που συμμετέχει –και πρέπει να συμμετέχει-  σε ειρηνικές διαδηλώσεις μπορεί να βρεθεί «την λάθος στιγμή, στο λάθος σημείο».

Γι’ αυτό μην ξεχνάς: «η γνώση είναι δύναμη»!